در حال بارگذاری ...
  • به نام پروردگار یکتا

     

            پیکره ی تئاتر ایران در سالهای اخیر در حال تجربه ی نوعی دگردیسی بنیادین است. رشدِ کمّی فضاهای اجرایی و اقبال فراگیر مخاطبان از محصولات صحنه ای، به تغییر بنیادین مناسبات تولید و عرضه منجر شده است و نمود این امر را می توان از منظر ِ دیدبانی آماری آثار متقاضی حضور در جشنواره ی تئاتر فجر - به عنوان بزرگترین رویداد ملی تئاتر ایران - به خوبی شاهد بود. با این حال حلقه ی مفقوده در این میان، کشف ِ ماهیت کیفی و چگونگی این تولیدات است. علیرغم رشد تکنولوژی و دانشِ رسانه های سنتی و مجازی در عرصه ی فرهنگی کشور، این روزها جلوه هایی از احتضارِ نهادِ «نقد تئاتر» غیرِ قابلِ انکار است. فرآیندی که می بایست با نگاهی موشکافانه، تحلیلی و در نهایت راهبردی به امکانی برای یاری هنرمندان، مخاطبان و حتی مدیران و سیاست گذاران عرصه ی هنرهای نمایشی بدل شود، امروز به پیکری نحیف و بیمار شبیه شده که در بیشترِ موارد یا از بی دانشی،فقدان انگیزه و تشخص رنج می برد و یا دچار نوعی توهم نظریه پردازانه و آکادمیکِ کاذب است. امری که متاسفانه دستاوردش فقدان یک فضای گفت و گویی استاندارد و پویا در تئاتر ایران است. بر این اساس می توان هرگونه تلاش در جهت احیای گفتمان نقد تئاتر - به مثابه ی یک امکان گفتگوی خلاقانه- را، نیازِ فوری تئاتر کشور دانست و در این رهگذار چه امکانی شایسته تر از سنجشِ آثار حاضر در جشنواره ی تئاتر فجر که هم بازتاب دهنده ی تصویری عینی از تئاتر کشور است و هم می تواند حرکتی الگوساز و تاثیرگذار بر هنرمندان و جریان های آتی تئاتر ایران بشمار آید.

    «کارگروه تخصصی نقد تئاتر» بر این مبنا در دی ماه 1395 با همیاری گروهی از منتقدانِ عضوِ «انجمن نویسندگان، منتقدان و پژوهشگران خانه ی تئاتر»، «کانون ملی منتقدان تئاتر ایران»، و برخی از اساتید و منتقدان جوان تئاتر برای بررسی آثار حاضر در جشنواره ی سی و پنجم فجر شکل گرفته است. راهبردهای بنیادین فعالیت این کارگروه به شرح ذیل است:

    1. بهره گیری از ظرفیت تمامی نیروهای ممتاز عرصه ی نقد تئاتر کشور فارغ از هرگونه جهت گیری گروهی، صنفی یا غیر علمی.

    2. خلق نمونه های زنده، مکتوب، دیداری و شنیداری از نقد آثار حاضر در بخش های مختلف جشنواره و انعکاس فراگیر آن در رسانه ها مبتنی بر :

    الف. اتخاذ نگاه تحلیل گرانه و توصیفی به جای قضاوت گری صرف

    ب. اخلاق مداری و رعایت ادبیات منصفانه در جریان ِ ارزشگذاری آثار

    ج. تلاش برای ارتقاء زیبایی شناسانه و دانشِ تئاتری مخاطب از رهگذار نقد آثار

    ن. بهره گیری از یک متدولوژی روشن و شفاف برای تبیین نقاط ضعف و قوت آثار

    و. نگاه از درون به بیرون در جریان نقد و دوری از تحمیل نظریه های انتقادی و الصاق جبری آنها به آثار

    ی. دوری از ایجاز مخل و اطناب ممل در نقد آثار و حرکت در چارچوب های کمّی و زمانی مدنظر نوشتارهای مکتوب و شفاهی

    3. پی گیری رویکرد خود انتقادی و عیارسنجی همزمان نقدهای عرضه شده پیرامون آثار نمایشی جهت دستیابی به نوعی آسیب شناسی جریان نقد تئاتر در کشور.

    4. انتشار کتابی پژوهشی پس از پایان جشنواره با محوریت انعکاس نقدهای برگزیده و همچنین عیارسنجی نحوه ی حرکت بنیان جشنواره ی سی و پنجم فجر در کشور.

    امید است به یاری حق و تلاشِ تمامی نیروهای توانمند در این حوزه بتوانیم همزمان با برگزاری سی و پنجمین جشنواره ی تئاتر فجر به تصویری حقیقی از نقاط قوت و آسیب های تئاتر امروز ایران دست یابیم و فرهنگ و هنرِ کشور را در راهِ رسیدن به رشد و تعالی یاور باشیم.

    امین عظیمی

    دبیرِ کارگروه تخصصی نقد تئاتر